Đá Marble (Cẩm thạch)

Marble (cẩm thạch) là đá biến chất từ đá vôi, nổi tiếng với vân mây mềm mại và vẻ sang trọng vượt thời gian — từ Carrara trắng vân xám dịu, Calacatta vân đậm ánh vàng nổi bật, Statuario tinh khôi tới Nero Marquina đen tuyền và Emperador nâu ấm.

Marble mềm và xốp hơn granite (độ cứng Mohs khoảng 3–4), dễ trầy và nhạy với axit, nên hợp nhất cho ốp tường, sảnh, mặt bàn trang trí và các điểm nhấn nội thất; ở khu ẩm cần chống thấm và bảo dưỡng đúng cách.

Vân đá cẩm thạch chia làm hai kiểu nền, và hai kiểu này dùng khác hẳn nhau. Vân mây là những mảng loang mềm, ranh giới nhoè — White Carrara vân xám mờ như khói hay Cedar vân mềm đều màu là hai ví dụ — hợp diện rộng vì mắt không bị hút vào một đường nào. Vân chỉ là các đường khoáng chạy gần như song song, thợ quen gọi là vân gỗ vì nhìn như thớ gỗ, cho mảng tường kỷ luật và hiện đại hơn. Khác biệt nằm ở hướng lưỡi cắt bổ vào khối: bổ vuông góc với các lớp trầm tích thì lớp khoáng lộ ra thành những đường gần như song song — thợ gọi là vein cut, cho vân chỉ; xẻ song song với lớp thì lưỡi cắt trúng bề mặt từng lớp, vân mở ra thành mảng loang — cross cut, cho vân mây. Cùng một khối đá, đổi hướng cắt là ra hai thứ vật liệu khác hẳn nhau về thị giác, nên duyệt mẫu phải hỏi rõ tấm đó xẻ kiểu nào.

Bookmatch là hai tấm nằm liền nhau trong khối, tấm sau lật gương tấm trước, ghép lại thành hình đối xứng như cánh bướm mở. Muốn có nó thì phải giữ nguyên dãy tấm cùng khối, cùng số hiệu, ngay từ lúc chọn đá — mua lẻ một tấm rồi nửa năm sau quay lại tìm tấm anh em thì gần như không còn, vì khối đã xẻ hết và bán rời cho nhiều công trình. Với vách tivi, đầu giường hay quầy lễ tân, chốt đúng cặp tấm còn quyết định hơn cả chọn dòng đá — và những dòng vân lớn chảy dứt khoát như Calacatta Gold hay Golden Spider chỉ nên xuất hiện một mảng trong nhà, rải ra ba bốn chỗ là chúng tự triệt tiêu nhau.

Đá cẩm thạch vàng thật ra là hai nhánh rất khác nhau, dùng cho hai việc khác nhau. Nhánh nền kem vàng đều màu — Crema Marfil, Crema Valencia, Cedar — vân mềm, đủ điềm đạm để phủ sàn và tường diện rộng mà không rối mắt. Nhánh còn lại là vân vàng ánh nổi trên nền tương phản: Calacatta Gold, Golden Spider, hay Nero Portoro và Black And Gold vân vàng trên nền đen — đây là đá điểm nhấn, đặt đúng một chỗ có đèn rọi là cả phòng nhớ. Lưu ý lúc duyệt mẫu: đèn vàng 3000K đẩy nền kem ngả cam hơn ngoài đời, đèn trắng lạnh lại làm vân vàng xỉn đi — nên xem tấm dưới đúng loại đèn sẽ lắp rồi hãy chốt.

Giá đá marble không có một con số chung, vì phần lớn tiền nằm ở chính khối đá chứ không ở mét vuông. Cùng cái tên Calacatta, một lô vân thưa nền ngả xám và một lô vân vàng chạy dứt khoát trên nền trắng sạch chênh nhau nhiều lần — và khi lô đẹp bán hết thì không đặt lại được bản sao. Hai báo giá lệch nhau nhiều lần thường không phải cùng một thứ đá: hỏi tên lô và xuất xứ trước khi so. Khổ tấm quyết định tiếp — tấm nguyên khổ lớn ốp trọn mảng tường không mạch, khổ nhỏ buộc chia mạch, rẻ hơn nhưng nhìn ra ngay.

Phần còn lại là công. Mép đá nhìn dày như một khối liền là ghép mòi 45°: hai cạnh vát rồi dán, tốn công gấp nhiều lần mép mài thẳng và chỉ đạt khi vân chạy qua góc không đứt. Ghép vân bookmatch phải lấy liền lô và cắt đúng thứ tự tấm ra khỏi khối, hao hụt cao hơn cắt rời — đổi lại được mảng tường đối xứng. Khoét lavabo âm, bo cong, mài cạnh hở đều là những lần đưa tấm đá mềm lên bàn máy, mà marble thì không cho làm lại.

Cuối cùng là đường đi của tấm đá: thang máy, lối vào, số tầng phải cẩu. Có công trình phải chia nhỏ tấm chỉ vì không đưa được nguyên khổ vào — mà chia nhỏ là mất đúng cái mảng liền vân đã trả tiền để có. Nên con số chỉ có nghĩa khi gắn với một tấm cụ thể: chọn được tấm, chốt kiểu mép và cách ghép, đo khối lượng thật thì mới ra giá đúng.