Tấm đá siêu mỏng dán tổ ong (honeycomb) là gì, dùng khi nào?

Có một câu hỏi gần như công trình lớn nào cũng vấp: làm sao đưa vẻ đẹp đá thật lên một bức tường cao hai mươi mét, hay vào trần một sảnh khách sạn, mà không bắt cả tòa nhà gánh thêm hàng tấn? Đá đẹp thật, nhưng đá nặng. Granite đặc nặng quanh 2,6–2,8 tấn mỗi mét khối, một mét vuông đá dày 2cm đã nặng cỡ năm sáu chục cân.

Lời giải nghe rất ngược: thay vì dùng tấm đá dày cho chắc, ta xẻ đá ra thật mỏng rồi dán lên một tấm nền tổ ong nhôm. Thợ nhấc một tấm khổ lớn lên bằng một tay, nhẹ như nhấc tấm ván. Đá vẫn là đá thật, chỉ là nó 'bay' lên được nhờ lõi rỗng bên trong.

Cấu tạo: tại sao nhẹ mà vẫn cứng

Tấm tổ ong (stone honeycomb panel) là một cấu trúc 'sandwich': lớp đá thật mỏng ở mặt, lớp keo, rồi lõi tổ ong nhôm dạng các ô lục giác rỗng, có khi thêm một lớp mặt sau. Lõi tổ ong rỗng nên rất nhẹ, nhưng các vách ô đứng vuông góc chịu lực rất tốt, nên cả tấm vừa nhẹ vừa cứng, khó cong vênh.

Dùng khi nào

• Mặt dựng (facade) cao và diện rộng: ốp đá dày lên cao là treo cả tấn lên khung; tấm tổ ong nhẹ nên cả hệ khung, neo, móng đều nhẹ theo.
• Trần và mái hắt: ốp đá trên trần nguy hiểm vì trọng lực kéo tấm rơi thẳng xuống; tấm càng nhẹ, hệ neo treo càng an toàn.
• Vách thang máy: cabin có giới hạn tải, mỗi cân đá là một cân bớt tải hữu ích và hại cáp, động cơ; nên gần như luôn dùng đá mỏng dán nền.
• Du thuyền, máy bay, toa tàu: nơi mỗi cân nặng quy ra nhiên liệu.

Làm thế nào ở xưởng

1. Xẻ đá thật rất mỏng từ khối, mài đều độ dày.
2. Làm sạch mặt dán, trải keo đều rồi ép tấm đá lên lõi tổ ong nhôm.
3. Ép đều và kiểm bọt khí, vì bọt khí giữa đá và nền là điểm yếu dễ bong, phồng.
4. Cắt cạnh, xử lý mép cho gọn, vì cạnh là chỗ lộ lõi tổ ong nếu làm ẩu.
5. Kiểm bám dính và độ phẳng trước khi đóng kiện.

Lỗi hay gặp

• Bọt khí trong lớp keo làm tấm phồng, gõ nghe bộp.
• Đá xẻ dày mỏng không đều làm mặt không phẳng.
• Cạnh làm ẩu lộ lõi tổ ong.
• Dán keo không đủ phủ làm bong mép theo thời gian.

Nghiệm thu

• Gõ khắp mặt nghe tiếng đặc đều, không có vùng bộp (báo hiệu bọt khí, bong).
• Soi mặt phẳng dưới ánh sáng chếch, không gợn sóng.
• Cạnh gọn, không lộ lõi.
• Trọng lượng nhẹ rõ rệt so với đá đặc cùng kích thước.

Chi tiết xẻ, dán, kiểm bọt khí xem bài tấm đá siêu mỏng honeycomb; cách xẻ đá từ khối xem bài xẻ đá từ khối thành tấm; nền tổ ong còn dùng cho đá xuyên sáng, xem bài gia công đá xuyên sáng backlit.