Gia công đá thạch anh nhân tạo cần lưu ý gì (nhiệt, bụi silica)?

Ở khu cắt vật liệu nhân tạo, bột phun ra trắng đục và rất mịn, lưỡi đi đều tay chứ không phá nhanh như cắt granite. Thợ giỏi ở đây cảnh giác hai thứ không nhìn thấy: nhiệt tích trong vết cắt, và đám bụi mịn bay lên. Cả hai đều có thể hỏng tấm, hoặc hỏng phổi người.

Thạch anh nhân tạo là bột và mảnh thạch anh trộn keo nhựa (resin, thường polyester) cùng bột màu, ép rung chân không rồi cho đông cứng. Chính cái nhựa và hàm lượng silic rất cao trong nó tạo ra mọi lưu ý dưới đây.

Đừng nhầm tên: quartz nhân tạo và quartzite

Cái bẫy lớn nhất là cặp tên gần giống nhau. Quartz (nhân tạo) có nhựa, kỵ nhiệt. Quartzite (thạch anh tự nhiên) là đá thật, không nhựa, chịu nhiệt như granite, cắt mài gần giống granite. Đọc nhầm một chữ là xử lý sai cả tấm, đặt sai lưỡi, sai tốc độ. Bài này nói về loại nhân tạo có nhựa.

Lưu ý số một: kỵ nhiệt

Nhựa trong tấm nóng lên là biến chất: vết cắt cháy sạm, mặt đá ố vàng, chỗ mài lâu bị mờ đục. Vì thế:

Cắt ướt tuyệt đối, giữ nước đầy đủ liên tục để hạ nhiệt.
Đẩy đều tay, không dừng lưỡi lâu một chỗ, không ép mạnh tích nhiệt.
Dùng lưỡi cắt mát, hạt mài tăng dần từ thô đến mịn khi mài để khỏi sinh nhiệt cục bộ.
Nhắc chủ nhà: mặt quartz nhân tạo không chịu nồi nóng đặt trực tiếp, phải lót.

Lưu ý số hai: bụi silic rất cao

Hàm lượng silic (silica) trong quartz nhân tạo thường cao hơn hẳn đá tự nhiên. Bụi mịn này hít vào gây bệnh bụi phổi silic (silicosis), một bệnh không chữa khỏi. Đây không phải lời khuyên cho có, mà là bắt buộc: OSHA và các cơ quan an toàn lao động xếp bụi silic tinh thể vào nhóm phải kiểm soát nghiêm.

Cắt mài ướt, để nước cuốn bụi xuống thay vì bay lên.
Đeo khẩu trang lọc bụi đạt chuẩn (không phải khẩu trang vải thường).
Hút bụi tại nguồn nếu có khâu khô; dọn xưởng bằng máy hút bụi hoặc lau ẩm, không quét khô tung bụi.
Thông gió tốt cho khu gia công.

Lỗi hay gặp

Vết cắt cháy, mặt ố vàng do thiếu nước hoặc ép lưỡi quá nhanh.
Mài lâu một chỗ làm mờ đục cục bộ.
Quét khô bột đá làm bụi silic tung khắp xưởng.
Nhầm là quartzite nên đặt nồi nóng lên trực tiếp gây cháy mặt.

Nghiệm thu mặt quartz nhân tạo

Mép cắt không cháy sạm, không ố vàng.
Mặt đồng đều bóng, không có vùng mờ do mài quá nhiệt.
Góc lỗ khoét bo tròn, không nứt chân.

Kỹ thuật cắt mài chi tiết và cách phân biệt vật liệu xem bài gia công sintered và quartz nhân tạo. Phần an toàn bụi silic có riêng một bài an toàn xưởng đá và bụi silica.