Chẩn đoán bệnh của đá: ố vàng, mốc trắng, ộp, nứt chân chim — đọc triệu chứng đoán nguyên nhân

Chữa bệnh cho đá mà không chẩn đoán là dễ chữa lợn lành thành lợn què: chà mạnh vết mốc trắng do muối chỉ làm nó quay lại dày hơn, vì gốc bệnh nằm dưới nền. Chương phục hồi của DSDM có hẳn bảng xử lý sự cố hơn trăm tình huống — đây là bản rút gọn những ca gặp nhiều nhất.

Mốc trắng như phấn ở mạch và mặt đá — efflorescence

Triệu chứng: lớp bột trắng mọc lại sau khi lau, thường ở mạch ron, chân tường, đá ngoài trời. Nguyên nhân: muối khoáng trong nền/vữa bị nước hoà tan, theo hơi ẩm đi lên mặt đá rồi kết tinh khi nước bay hơi. Bệnh của NƯỚC chứ không phải của đá. Xử lý: chà khô bằng bàn chải cứng (không dội thêm nước), tìm và chặn nguồn ẩm — chống thấm, thoát nước. Chặn được nước thì muối hết đường lên.

Ố vàng — ba thủ phạm khác nhau, ba cách chữa

Ố vàng loang từ dưới lên ở chân tường, viền sàn: nước ngầm mang khoáng — phải xử lý chống thấm. Đốm vàng gỉ quanh một điểm: khoáng sắt (pyrite) trong chính viên đá bị oxy hoá khi gặp ẩm, hoặc vật kim loại để lâu trên mặt đá — dùng chất khử gỉ chuyên cho đá, tuyệt đối không axit mạnh. Vàng đều toàn mặt theo năm tháng ở đá trắng: lão hoá sealer cũ hoặc sáp tích tụ — lột lớp phủ cũ và phủ lại là sáng.

Gõ nghe "bộp" — đá ộp

Triệu chứng: gõ vài viên sàn nghe đặc, vài viên nghe rỗng. Nguyên nhân: keo không phủ kín lưng đá lúc thi công, hoặc keo thoái hoá/nền chuyển vị làm tách lớp. Viên ộp chưa nứt vẫn dùng được nhưng là quả bom hẹn giờ — chịu tải điểm là vỡ. Xử lý: viên rời hẳn thì cạy lên dán lại đúng kỹ thuật; ộp nhẹ diện rộng có thể bơm keo lỏng qua mạch (kỹ thuật injection) tuỳ ca.

Nứt chân chim li ti trên mặt — crazing

Vết nứt mảnh như tóc, thường chỉ ở lớp bề mặt. Ở đá tự nhiên thường là vân khoáng yếu hé ra theo thời gian hoặc sốc nhiệt nhẹ; phân biệt với nứt kết cấu bằng cách soi: nứt chân chim không lan, không sâu, sờ không cộm. Xử lý: thường chỉ cần phủ bảo vệ và theo dõi; nứt có phát triển mới cần can thiệp.

Mặt bóng xỉn từng mảng dù lau sạch

Nếu xỉn ở lối đi chính: mòn cơ học — hẹn máy đánh bóng. Nếu xỉn quanh khu bếp/bàn ăn trên đá gốc canxi: etching do axit — đánh bóng cục bộ. Nếu xỉn loang không theo quy luật kèm cảm giác màng dính: hoá chất lau sàn sai loại tích tụ — lột màng bằng chất tẩy chuyên dụng trung tính rồi đổi loại nước lau.

Quy tắc chung khi gặp "bệnh lạ"

Một: đừng chữa bằng axit hay chất tẩy mạnh — phần lớn thảm hoạ đá đến từ chai tẩy rửa sai. Hai: thử mọi phương án ở góc khuất trước. Ba: bệnh tái phát nghĩa là chưa trị gốc (thường là nước) — lúc đó cần người có nghề khảo sát tận nơi.