Vát cạnh (chamfer)

Cạnh đá vừa cắt ra là một góc vuông sắc lẻm — đẹp trên bản vẽ nhưng phiền ngoài đời: dễ sứt khi va chạm, cứa tay khi vuốt, và lộ rõ mọi vết mẻ li ti. Vát cạnh là động tác gọt phẳng đi cái góc nhọn đó theo một mặt nghiêng, phổ biến nhất là 45 độ. Đầu mài nghiêng chạy dọc cạnh, liếm đi một dải hẹp, biến góc vuông thành hai cạnh tù gặp nhau ở một đường chéo nhỏ. Mép sau khi vát cho cảm giác mềm tay, nhìn cũng thanh hơn cái cạnh thô.

Khác với bo tròn (bullnose) là uốn mép thành mặt cong, vát cạnh là một mặt phẳng cắt chéo — đường nét gãy gọn, hình học rõ ràng, hợp với phong cách hiện đại tối giản. Vát cũng là cách xử lý thực dụng ở những chỗ hay va đập: mép bậc thang, mép ngưỡng cửa, cạnh ngoài mặt bếp. Một mép vát nhỏ chịu va tốt hơn hẳn góc vuông sắc, vì lực va phân tán trên mặt nghiêng thay vì dồn vào một đỉnh nhọn dễ vỡ.

Khi làm và nghiệm thu, điểm cần để ý là độ đều của đường vát: rọi sáng dọc cạnh, dải vát phải rộng bằng nhau từ đầu đến cuối, góc nghiêng nhất quán, lia móng tay dọc đường gãy không thấy chỗ lồi chỗ lõm. Lưu ý thuật ngữ: 'chamfer' và 'bevel' nhiều khi dùng lẫn nhau, nhưng người trong nghề thường gọi vát nhỏ làm dịu cạnh là chamfer, còn mặt nghiêng lớn hơn (như để ghép mép dày kiểu mitered) thì gọi bevel. Hỏi rõ độ rộng dải vát trước khi làm để khỏi hiểu nhầm.