Đá onyx xuyên sáng (backlit) được gia công thế nào?

Buổi tối trong phòng trưng bày đá, tắt bớt đèn trần, có một bức vách đá tự nó sáng lên. Vân chạy như khói, như mật ong đổ, ánh sáng rọi qua lớp đá dày chừng vài milimét. Đứng gần nghe tiếng quạt tản nhiệt rất khẽ sau lưng, sờ mặt thấy hơi ấm. Đó là đá xuyên sáng (backlit) — một tấm đá đã được lạng mỏng tới mức ánh sáng đi qua được, rồi dán lên nền cứng và giấu một dàn đèn phía sau.

Làm đá xuyên sáng là một bài toán đánh đổi: lạng càng mỏng thì sáng càng đẹp, nhưng đá càng dễ vỡ. Cho nên cả quy trình xoay quanh một việc: làm mỏng để cho sáng qua, rồi gia cố lại để nó đủ chắc mà treo lên tường và chịu được sức nóng của chính dàn đèn đằng sau.

Đá nào thì xuyên sáng được

Không phải đá nào cũng cho ánh sáng đi qua. Muốn xuyên sáng, hạt khoáng trong đá phải đủ trong và đủ to để ánh sáng len qua tinh thể thay vì bị chặn. Ngôi sao của dòng này là onyx, phần lớn cái thị trường gọi là onyx thực ra là đá vôi tạo từ mạch nước khoáng, hạt canxit lớn và trong, vân chạy thành lớp như mật ong. Để ngược sáng là thấy tầng tầng lớp lớp bên trong. Một số marble trắng mỏng, thạch anh trắng cũng truyền sáng được tùy mức độ.

Quy trình ở xưởng

1. Chọn khối onyx ít khe nứt ngầm, vân đẹp; thử ngược sáng một mẩu để xem mức truyền sáng.
2. Lạng tấm thật mỏng, còn vài milimét, mài đều độ dày để sáng không bị loang chỗ đậm chỗ nhạt.
3. Dán nền gia cố: dán mặt sau lên kính cường lực (cho sáng trong) hoặc tấm tổ ong nhôm (cho nhẹ, vào mặt dựng).
4. Ghép vân nếu cần mảng lớn, thường ghép bookmatch cho vân đối xứng như cánh bướm.
5. Lắp dàn đèn LED sau lưng, canh khoảng cách và tán sáng cho đều, không lộ chấm sáng.
6. Chừa và giấu khe tản nhiệt cho đèn, vì nhiệt tích lâu hại cả đèn lẫn lớp keo dán.

Vì sao phải gia cố và tản nhiệt

• Tấm vài milimét gần như không tự đứng được, va nhẹ là vỡ, nên bắt buộc dán nền cứng.
• Kính cường lực cho ánh sáng trong và đỡ tấm phẳng; tấm tổ ong nhôm nhẹ hơn nhiều, hợp ốp cao và diện rộng.
• Đèn LED tỏa nhiệt; không tản nhiệt thì keo dán lão hóa, đá và nền có thể bong theo thời gian.

Lỗi hay gặp

• Sáng loang không đều do tấm lạng dày mỏng không đồng nhất.
• Lộ chấm sáng đèn LED do đặt đèn quá gần hoặc thiếu lớp tán.
• Nứt vỡ vì lạng quá mỏng mà gia cố nền không đủ.
• Keo bong, nền lộ vệt do đèn tích nhiệt không có khe tản.

Nghiệm thu khi soi đèn

• Bật đèn trong phòng tối: ánh sáng đều cả mảng, không thấy chấm hay sọc sáng của LED.
• Vân chạy liền qua mạch ghép, mạch bookmatch đối xứng gọn.
• Sờ mặt sau một lúc: ấm vừa phải, không nóng rát (chứng tỏ có tản nhiệt).
• Mép tấm không sứt, không lộ lớp nền.

Chi tiết kỹ thuật lạng mỏng, dán nền và lắp đèn xem bài gia công đá xuyên sáng backlit tại xưởng; phần dán nền tổ ong nhẹ xem bài tấm đá siêu mỏng honeycomb; cách ghép vân đối xứng xem bài bookmatch ghép vân tại xưởng.