Dung sai (tolerance)

Dung sai là khoảng chênh lệch cho phép giữa kích thước thực tế và kích thước trên bản thiết kế. Trong nghề đá, khái niệm này có hai mặt: dung sai gia công (sai số chấp nhận được khi cắt tấm) và dung sai lắp đặt, tức khe hở cố tình chừa ra để còn cân chỉnh khi lắp. Không công trình nào có tường thật vuông và nền thật phẳng tuyệt đối, nên dung sai chính là khoảng 'co giãn' để xử lý những sai lệch ấy.

Hiểu đúng dung sai giúp tránh một sai lầm phổ biến là cắt đá 'sát rạt' để mạch khít tuyệt đối. Khi không chừa khe, chỉ cần tường hơi nghiêng hay nền hơi vênh là tấm đá không vào được vị trí, hoặc bị ép cưỡng bức. Tệ hơn, đá giãn nở theo nhiệt mà không có chỗ 'thở' sẽ dồn ứng suất và nứt. Chừa dung sai hợp lý vừa cho phép cân chỉnh để mạch thẳng đều, vừa để đá co giãn an toàn theo thời gian.

Khi đặt yêu cầu, khách và kiến trúc sư nên hiểu rằng một mạch ghép đều và mảnh không có nghĩa là 'không có khe', mà là khe được kiểm soát đẹp. Nên thống nhất trước dung sai mạch, khe co giãn cho diện lớn và khu ngoài trời, và đừng ép thợ cắt khít sát rạt vì điều đó thường phản tác dụng. Bản vẽ gia công (shop drawing) ghi rõ dung sai là cơ sở để cả hai bên thi công và nghiệm thu nhất quán.