Thi công & lắp đặt
Còn gọi: dung sai · tolerance · sai số cho phép
Định nghĩa
Khoảng chênh lệch cho phép giữa kích thước thực tế và kích thước thiết kế. Trong nghề đá, dung sai lắp đặt là khe chừa sẵn để cân chỉnh khi tường hay nền không hoàn hảo. Cắt "sát rạt", không chừa dung sai, dễ gây hở mạch hoặc nứt do co giãn.
Ví dụ: Cắt đá chừa dung sai và khe co giãn thay vì khít sát rạt, để còn cân chỉnh khi tường không vuông.
Dung sai là khoảng chênh lệch cho phép giữa kích thước thực tế và kích thước trên bản thiết kế. Trong nghề đá, khái niệm này có hai mặt: dung sai gia công, tức sai số chấp nhận được khi cắt tấm, và dung sai lắp đặt, tức khe hở cố tình chừa ra để còn cân chỉnh khi lắp. Không công trình nào có tường thật vuông và nền thật phẳng tuyệt đối. Dung sai chính là khoảng co giãn để xử lý những sai lệch ấy.
Hiểu đúng dung sai giúp tránh một sai lầm phổ biến: cắt đá sát rạt để mạch khít tuyệt đối. Khi không chừa khe, chỉ cần tường hơi nghiêng hay nền hơi vênh là tấm đá không vào được vị trí, hoặc bị ép cưỡng bức. Tệ hơn, đá giãn nở theo nhiệt mà không có chỗ thở sẽ dồn ứng suất và nứt. Chừa dung sai hợp lý vừa cho phép cân chỉnh để mạch thẳng đều, vừa để đá co giãn an toàn theo thời gian.
Khi đặt yêu cầu, bạn và kiến trúc sư nên hiểu rằng một mạch ghép đều và mảnh không có nghĩa là không có khe, mà là khe được kiểm soát đẹp. Nên thống nhất trước dung sai mạch và khe co giãn cho diện lớn cũng như khu ngoài trời. Đừng ép thợ cắt khít sát rạt, vì việc đó thường phản tác dụng. Bản vẽ gia công (shop drawing) ghi rõ dung sai là cơ sở để hai bên thi công và nghiệm thu nhất quán.
Thuật ngữ chỉ hữu ích khi soi được vào một phiến đá thật. Bạn gửi bản vẽ hoặc ảnh không gian, chúng tôi nói rõ loại đá nào hợp, khổ tấm bao nhiêu, bề mặt nào nên chọn. Cần xem tận nơi thì hẹn giờ: điểm xem mẫu mở T2–T7, 8h–17h30.