CNC 5 trục (5-axis CNC)

CNC 3 trục thông thường di chuyển đầu dao theo ba hướng: trái phải, trước sau, lên xuống. Thế là đủ để khoét lỗ, cắt biên, chạy phào trên mặt phẳng, nhưng đầu dao luôn đứng thẳng đứng. CNC 5 trục thêm hai trục xoay nữa, cho đầu dao nghiêng đi và quay quanh, tiếp cận đá từ nhiều góc. Hình dung cánh tay máy không chỉ rê ngang mà còn cúi đầu, ngoẹo sang bên để liếm theo một mặt cong.

Khả năng nghiêng và xoay này mở ra những chi tiết mà trước phải đục tay hàng tuần. Mép vát ghép (mitered) cắt sẵn đúng 45 độ để dán hai tấm thành cạnh dày liền mạch. Cạnh cong uốn lượn của mặt bàn bo góc. Lavabo và bồn rửa khoét nguyên khối từ một cục đá đặc, lòng bồn cong mịn không mối ghép. Chữ chìm, hoa văn khảm (inlay) đáy nghiêng. Dao luôn vuông góc với mặt đang gia công nên vết cắt đều, ít mẻ, bề mặt sau đó cũng dễ đánh bóng hơn.

CNC 5 trục là lý do nhiều thiết kế "không thể làm" bỗng làm được. Nhưng giới hạn có thật: máy chỉ chính xác khi có file số chuẩn, thường từ bản vẽ hoặc dữ liệu lấy mẫu kỹ thuật số (digital templating) đo tại hiện trường. Đá càng cứng và càng nhiều khuyết tật tự nhiên thì càng phải chạy chậm, hao hụt gia công thường ~10-15%. Khi nghiệm thu chi tiết cong hay lavabo liền khối, hãy rọi đèn xem mặt cong có liền lạc không, sờ mép ghép xem có khít đến mức lia móng tay không vướng.