Thermal expansion (giãn nở nhiệt)

Giãn nở nhiệt là mức độ đá nở ra khi nóng lên và co lại khi nguội đi. Mọi vật liệu xây dựng đều có đặc tính này, được mô tả bằng hệ số giãn nở nhiệt: một đơn vị chiều dài thay đổi bao nhiêu trên mỗi độ thay đổi nhiệt độ. Trên một viên đá nhỏ, lượng giãn nở rất bé. Nhưng cộng dồn trên một diện lát lớn và qua biên độ nhiệt ngày đêm hay theo mùa, tổng chuyển vị trở nên đáng kể.

Hệ quả rất cụ thể: đá lắp 'khít chặt', không chừa chỗ giãn nở, thì khi nóng lên lực sẽ dồn ứng suất vào các tấm và mạch ghép, gây phồng, bong, nứt hoặc vênh mép. Đó chính là lý do kỹ thuật của khe co giãn: chừa khe rồi chèn vật liệu đàn hồi để đá 'thở', hấp thụ chuyển vị mà không phá hoại nhau. Diện lát càng rộng và càng phơi nắng, như ngoài trời, sân thượng, mặt tiền, thì giãn nở nhiệt càng phải được tính kỹ.

Hiểu giãn nở nhiệt thì bạn hiểu vì sao không nên cắt đá sát rạt và phải bố trí khe co giãn đúng vị trí, cũng như vì sao mặt tiền đá phải dùng hệ neo cho phép tấm dịch chuyển thay vì dán cứng. Nhiều người nhìn khe co giãn trên mặt sàn hay tường lớn và tưởng đó là 'lỗi thẩm mỹ'. Thực chất chúng là chi tiết bắt buộc, để đá ngoài trời và diện lớn không tự phá vỡ theo thời gian.