Một phiến marble lúc 8 giờ sáng, giữa trưa và 4 giờ chiều là ba phiến đá khác nhau. Đá không có màu cố định — nó có một cuộc đối thoại cả ngày với ánh sáng, và hiểu cuộc đối thoại đó là chìa khoá chọn đá không hối hận.
Rasmussen dành hẳn một chương của "Trải nghiệm kiến trúc" cho ánh sáng ban ngày. Ông gần như không nói về đèn — ông nói về việc một căn phòng nhận ánh trời qua cửa nào, dội xuống mặt vật liệu nào, và vật liệu trả lời ra sao. Với câu hỏi đó, đá là vật liệu có câu trả lời thú vị bậc nhất: vì đá không chỉ có bề mặt — nó có chiều sâu.
Sơn phản chiếu ánh sáng ở đúng lớp ngoài cùng. Đá thì khác: ánh sáng lặn vài phần milimét vào lớp tinh thể rồi mới quay ra, mang theo chút chiều sâu của khoáng chất. Đó là lý do mặt đá "sống" còn mặt sơn giả vân đá "phẳng" — mắt người không gọi tên được khác biệt ấy, nhưng cảm được ngay.
Ba giờ trong ngày, ba phiến đá
Buổi sáng, ánh nghiêng và lạnh: vân marble hiện rõ từng đường gân, tông đá ngả xanh. Giữa trưa, ánh đổ đỉnh đầu: mặt đá phẳng ra, màu thật nhất nhưng cũng "ít chuyện" nhất. Bốn giờ chiều, nắng xiên thấp — giờ vàng của đá: ánh sáng quét là là mặt đá (người chụp ảnh gọi là raking light), mọi gồ ghề li ti đổ bóng, bề mặt khò lửa và da sần bừng dậy thành địa hình thu nhỏ. Phiến đá tưởng đã thuộc lòng bỗng lạ.
Bài học thực dụng nằm ngay đó: đừng chọn đá dưới ánh đèn huỳnh quang đều tăm tắp của cửa hàng. Hãy xem phiến đá dưới thứ ánh sáng nó sẽ sống cùng — kéo mẫu ra gần cửa sổ, hoặc tốt nhất, mang mẫu tới chính công trình vào đúng khung giờ gia đình hay ở nhà.
Hướng cửa sổ chọn giúp bạn tông đá
Phòng cửa sổ hướng bắc nhận thứ ánh sáng đều, dịu và hơi lạnh cả ngày — đá tông ấm (travertine kem, limestone mật ong, marble vàng) cân lại sự lạnh đó rất khéo. Phòng hướng tây nắng gắt buổi chiều — đá mài mờ đỡ chói hơn hẳn đá bóng, và tông xám trầm sẽ "hạ hoả" căn phòng. Đây là kiểu quyết định nghe nhỏ mà ở chung cả đời.
Khi ánh sáng đi xuyên qua đá
Có một họ đá không chỉ nhận ánh sáng mà cho ánh sáng đi qua: onyx. Tấm onyx mài mỏng đặt trước nguồn sáng trở thành thứ gì đó giữa vật liệu và ngọn đèn — từng dải vân hoá thành phim ảnh rọi sáng. Một vách onyx backlit trong phòng tối là khoảnh khắc kiến trúc mà Rasmussen hẳn sẽ thích: vật liệu ngừng là bề mặt, trở thành nguồn của không gian.
Phép thử cuối cùng trước khi chốt một phiến đá: nhìn nó ít nhất hai lần trong ngày, ở hai thứ ánh sáng. Phiến đá nào đẹp cả hai lần — đó là phiến của bạn. Showroom Rochelle có khu xem đá cạnh cửa kính lớn cho đúng việc này; cứ hẹn giờ chiều mà tới, đá đẹp nhất lúc ấy.
Những điểm chính
- Đá khác sơn ở chỗ ánh sáng lặn vài phần milimét vào lớp tinh thể rồi mới quay ra, nên mặt đá có chiều sâu mà sơn giả vân đá không có.
- Ánh sáng xiên thấp buổi chiều (raking light) quét là là mặt đá làm mọi gồ ghề li ti đổ bóng, nên bề mặt khò lửa và da sần đẹp nhất lúc đó.
- Nên xem phiến đá dưới thứ ánh sáng nó sẽ sống cùng (gần cửa sổ hoặc tại công trình), đừng chọn đá dưới ánh đèn huỳnh quang đều của cửa hàng.
- Phòng cửa sổ hướng bắc có ánh sáng đều, dịu và hơi lạnh, nên hợp với đá tông ấm như travertine kem, limestone mật ong, marble vàng.
- Phòng hướng tây nắng gắt buổi chiều nên dùng đá mài mờ để đỡ chói hơn đá bóng, và tông xám trầm giúp hạ nhiệt căn phòng.
- Onyx là loại đá cho ánh sáng đi xuyên qua, nên tấm onyx mài mỏng đặt trước nguồn sáng (backlit) biến vân đá thành mảng sáng như đèn.
Tìm hiểu thêm
Xem chuyên trang đá Marble (mẫu đá, ứng dụng, cẩm nang) hoặc bảng so sánh các dòng đá.
Đội ngũ biên tập Rochelle
Editorial team — Rochelle Stone · Đội ngũ biên tập, 10+ năm kinh nghiệm thi công và phân phối đá tự nhiên cao cấp tại Việt Nam
Đội ngũ biên tập Rochelle gồm các chuyên gia đá tự nhiên, kiến trúc sư và thợ gia công với hơn 10 năm kinh nghiệm tư vấn, chế tác và lắp đặt đá marble, travertine, onyx, granite cho công trình cao cấp tại Việt Nam. Nội dung được biên soạn từ kinh nghiệm thực tế tại xưởng và công trình.