Bỏ qua, tới nội dung chính

Đá agate (mã não): viên đá bán quý ghép thành tấm, và ba câu phải hỏi trước khi đặt

Bởi Rochelle Stone

Agate, tiếng Việt quen gọi là mã não, là loại đá người ta thường thấy ở dạng lát mỏng có vòng màu đồng tâm. Trong nội thất, nó xuất hiện ở những mảng nhỏ và đắt: mặt quầy bar, vách có đèn phía sau, mặt bàn trà. Agate khác hẳn marble hay onyx từ thành phần cho tới cách hình thành, và vài đặc điểm của nó quyết định trực tiếp những gì bạn nên hỏi người bán.

Agate là gì

Agate là một dạng chalcedony dạng sợi có dải màu, gồm các dải chalcedony khác màu xen kẽ nhau, và thường chứa cả tinh thể thạch anh nhìn thấy được. Thành phần chủ yếu là silica vi tinh thể, công thức SiO₂, tức cùng chất với thạch anh.

Độ cứng của agate là 6,5 đến 7 trên thang Mohs. Nó có thể từ trong suốt tới đục, nhưng thường là trong mờ, và đó là lý do người ta đặt đèn phía sau nó. Phần lớn agate có dải đồng tâm; một số có dải thẳng song song.

Agate được tìm thấy ở mọi châu lục. Tên gọi của nó đã xuất hiện trong ghi chép của Theophrastus khoảng năm 350 trước Công nguyên.

Vì sao không có tấm agate nguyên khối lớn

Phần lớn agate hình thành thành từng viên trong đá núi lửa. Trong basalt và andesit, nó lấp đầy các bọt khí còn lại khi dung nham nguội. Nước nóng giàu silica đi vào hốc, tạo thành một lớp gel silica, rồi kết tinh chậm. Lớp đầu tiên bám theo vách hốc, các dải màu xen kẽ nối tiếp vào trong, và tâm viên đá thường là thạch anh tinh thể lớn. Nếu dung dịch quá loãng, tâm để trống và viên đá thành một hốc tinh thể.

Vì sinh ra trong hốc, kích thước agate bị giới hạn bởi chính cái hốc đó. Agate Brazil thuộc loại lớn, có viên trên 120 kg, nhưng vẫn là viên chứ không phải khối đá mỏ để xẻ tấm như granite hay marble.

Do đó tấm agate khổ lớn trên thị trường ốp lát là tấm ghép: nhiều lát cắt từ nhiều viên được xếp cạnh nhau và gắn lại bằng nhựa. Mỗi vòng màu bạn thấy trên tấm là mặt cắt của một viên riêng.

Một chi tiết thú vị: cơ chế tạo dải của agate tới nay vẫn còn tranh luận, vì chưa ai quan sát trực tiếp được quá trình này và chưa phòng thí nghiệm nào tái tạo được dải agate. Agate chưa từng được tổng hợp nhân tạo.

Màu tự nhiên và màu nhuộm

Sắt tạo ra phần lớn màu dải tự nhiên: hematit cho màu đỏ, goethit cho màu vàng. Agate tự nhiên thường không màu, từ lam nhạt tới đen, đỏ tới cam, vàng, trắng, nâu, hồng hoặc tím. Màu xanh lá thì hiếm.

Nhiều viên agate nhạt hoặc xỉn màu được nhuộm. Agate xốp và hút thuốc nhuộm tốt, và các phương pháp nhuộm cổ điển đã được phát triển ở Idar-Oberstein, Đức, từ đầu thế kỷ 19. Agate Brazil nhuộm màu rất phổ biến trên thị trường thế giới.

Điều đáng biết nhất nằm ở loại thuốc nhuộm. Thuốc nhuộm anilin, loại cho ra màu hồng và tím, phai khi gặp ánh sáng hoặc nhiệt, và chỉ thấm vào một lớp nông. Một tấm agate đặt trước đèn nhận cả ánh sáng lẫn hơi ấm của đèn mỗi ngày.

Agate khác đá gốc canxi ở đâu

Agate là silica, không phải canxi cacbonat như marble hay đá vôi. Các ứng dụng công nghiệp của agate dựa vào đúng ba tính chất: cứng, giữ độ bóng và bền hoá chất. Nó từng được dùng làm gối đỡ cho cân phòng thí nghiệm, làm cối và chày nghiền mẫu.

Nhưng một tấm agate ghép không chỉ có agate. Phần nhựa gắn giữa các lát là vật liệu khác, và mức chịu nhiệt, chịu nắng của cả tấm phụ thuộc vào phần nhựa đó chứ không phụ thuộc vào viên đá.

Dùng ở đâu, hỏi gì trước khi đặt

  • Hợp: mảng điểm nhấn trong nhà như vách sau quầy, mặt quầy bar, mặt bàn trà, tấm trang trí có đèn phía sau.
  • Hỏi thứ nhất: tấm này có nhuộm không, nhuộm màu gì. Màu hồng, tím và các màu rất tươi là những màu nên hỏi kỹ nhất.
  • Hỏi thứ hai: các lát được gắn bằng loại nhựa gì, nhà sản xuất khuyến cáo nhiệt độ và vị trí dùng ra sao.
  • Hỏi thứ ba: nếu ốp có đèn, xin một miếng mẫu và soi thử với đúng loại đèn sẽ lắp, ở đúng khoảng cách.
  • Cân nhắc kỹ khi dùng ngoài trời hoặc sát bếp nấu, cho tới khi có câu trả lời về nhựa gắn.

Với xưởng gia công: agate là silica. Việc mài và đánh bóng agate sinh bụi silica, và bệnh bụi phổi silic ở thợ làm agate đã được nghiên cứu tại Ấn Độ và Trung Quốc. Cắt và mài agate cần cắt ướt và hút bụi như với mọi vật liệu giàu silica.

Agate là loại đá cứng và bền hơn vẻ ngoài mong manh của nó. Thứ dễ thay đổi theo thời gian trên một tấm agate thường không phải viên đá, mà là màu nhuộm và phần nhựa gắn. Hỏi rõ hai thứ đó trước khi đặt là đủ để tránh phần lớn thất vọng về sau.

Tư vấn riêng theo dự án

Tư vấn theo đúng công trình của bạn

Bài viết nói được cái chung, còn tải tường, độ ẩm, ánh sáng và ngân sách thì mỗi công trình một khác. Bạn để lại số điện thoại, đội kỹ thuật Rochelle tư vấn loại đá, cách làm và báo giá theo công trình, gửi kèm mẫu đá thật nếu bạn cần.

Hoặc gọi 086 719 19 00 · nhắn Zalo · T2–T7, 8h–17h30