Bỏ qua, tới nội dung chính

Đá bị nứt: phân biệt vết nứt thật với đường vân tự nhiên, và đọc vị trí nứt để tìm nguyên nhân

Bởi Rochelle Stone

Thấy một đường mảnh chạy ngang mặt đá, ai cũng nghĩ ngay tới chữ nứt. Nhưng rất nhiều đường như vậy có từ trước khi tấm đá rời mỏ. Nhà tư vấn sự cố đá Frederick Hueston tách hai thứ này khá rõ: đường vân tự nhiên là khe hở vốn có của đá, sinh ra từ quá trình địa chất, còn vết nứt là hư hại, thường đi kèm chênh mép, sứt mẻ và một khe hở đo được. Bài này đưa ba phép thử để phân biệt, rồi chỉ cách đọc vị trí vết nứt, vì nứt ở đâu thì gần như nói luôn nứt vì cái gì.

Phân biệt cho đúng trước khi xử lý

Ba phép thử dưới đây làm được ngay tại chỗ, không cần dụng cụ. Sau đó nhìn vị trí để khoanh vùng nguyên nhân:

  • Phép thử móng tay: miết nhẹ móng tay ngang qua đường đó. Theo Hueston, đường vân tự nhiên sẽ không làm vướng móng, còn vết nứt thì nhiều khả năng vướng.
  • Phép thử ánh sáng: nhìn nghiêng dưới ánh đèn. Đường vân tự nhiên thường chỉ làm ánh phản chiếu gãy nhẹ hoặc kém bóng hơn một chút. Vết nứt cho thấy hai bên chênh nhau, có khi sứt mẻ dọc đường nứt.
  • Phép thử hạt đá: nhìn thật gần. Vết nứt có xu hướng cắt ngang qua các hạt tinh thể, còn đường vân tự nhiên có thể đi vòng quanh chúng.
  • Nứt toả ra từ góc lỗ khoét chậu, lỗ bếp: góc trong là nơi ứng suất dồn lại, và phần đá còn lại ở trước sau lỗ khoét là chỗ hẹp nhất của cả mặt bàn.
  • Nứt ngang ở phần nhô ra hoặc giữa hai điểm đỡ: mặt đá đang làm việc như một cái dầm mà không được đỡ đủ.
  • Nứt ở góc hoặc giữa một tấm lát sàn, nhất là sau khi rơi hay kê đồ nặng: dưới chỗ đó là khoang rỗng không có keo.
  • Đường nứt chỉ nằm trong mạch, đá hai bên còn nguyên: đó là mạch nứt chứ không phải đá nứt, và là dấu hiệu nền hoặc tấm đá đang dịch chuyển.

Nguyên nhân gốc

  • Hueston nêu hai nguyên nhân chính của vết nứt thật: xử lý tấm đá sai cách khi vận chuyển, lắp đặt, và đỡ không đúng. Cả hai đều là chuyện của con người, không phải của viên đá.
  • Lỗ khoét góc vuông: mọi lực tác động lên mặt bàn dồn về góc trong của lỗ khoét. Góc càng nhọn thì ứng suất dồn càng mạnh, nên góc lỗ khoét phải được bo tròn.
  • Khoang rỗng dưới đá lát: tài liệu kỹ thuật của hãng keo ARDEX viết rằng khi lớp keo phủ không đủ, tấm đá không được đỡ trọn vẹn và dễ nứt hoặc bong hơn dưới biến dạng của nền, dưới tải đi lại, và khi có vật nặng rơi hoặc đặt lên.
  • Giãn nở nhiệt và ẩm: cũng theo ARDEX, thiếu độ phủ keo làm tấm đá kém chịu các biến dạng do nhiệt và ẩm, rõ nhất ở ngoài trời.
  • Đường vân tự nhiên nằm sai chỗ: bản thân đường vân không phải là hư hại, nhưng nếu nó rơi đúng vào dải đá hẹp cạnh lỗ khoét thì đó là chỗ yếu nhất của tấm.

Loại đá nào hay dính nhất

  • Tấm mỏng và tấm có nhiều lỗ khoét: càng ít đá còn lại thì càng ít dự trữ chịu lực.
  • Đá có nhiều đường vân, mạch khoáng chạy xuyên tấm: đẹp nhất và cũng cần xếp bản cắt cẩn thận nhất.
  • Đá lát sàn khổ lớn trên nền không phẳng hoặc dán không kín: tấm càng lớn, khoang rỗng dưới chân càng nguy hiểm.

Bạn tự xử lý được tới đâu

  • Làm ba phép thử trước khi kết luận. Rất nhiều lần thứ bị gọi là nứt chỉ là đường vân tự nhiên có sẵn.
  • Đánh dấu hai đầu vết nứt bằng bút chì, ghi ngày, chụp ảnh. Vài tuần sau xem nó có dài thêm không. Vết nứt đang dài ra nghĩa là nguyên nhân vẫn còn tác động.
  • Với mặt bàn: ngừng đặt vật nặng, ngừng tì người hay đứng lên vùng gần vết nứt, và xem phần đá đó có được tủ đỡ bên dưới không.
  • Với sàn: gõ quanh vết nứt để xem bên dưới có rỗng không. Tấm vừa nứt vừa kêu rỗng là tấm thiếu keo.
  • Đừng tự đổ keo dán vào khe nứt. Keo sai loại để lại vệt sẫm và làm việc sửa về sau khó hơn.

Khi nào phải gọi thợ

  • Thợ đá vá vết nứt bằng keo chuyên dùng pha màu theo nền đá. Việc này giữ cho vết nứt không mở rộng và làm nó khó thấy hơn, chứ không trả tấm đá về trạng thái nguyên vẹn.
  • Nứt ở mặt bàn do thiếu đỡ: phải bổ sung kết cấu đỡ trước, vá sau. Vá mà không đỡ thì vết nứt mở lại.
  • Nứt ở đá lát do rỗng keo: tháo tấm, làm sạch và lát lại kín lưng. Nếu nhiều tấm cùng kêu rỗng thì cần đánh giá cả mảng sàn.
  • Khi không chắc là nứt hay vân: Hueston khuyên nên nhờ một người có chuyên môn xem trực tiếp, thay vì tranh cãi qua ảnh.

Khi nào thì không cứu được

  • Không có cách vá nào làm vết nứt biến mất hoàn toàn. Đường vá gần như luôn nhìn ra được khi ánh sáng chiếu xiên, nhất là trên mặt đá bóng và đá một màu.
  • Tấm nứt rời làm đôi ở mặt bàn chịu tải, quanh lỗ khoét: thường phải thay tấm. Và tấm thay vào rất khó trùng vân, trùng màu với phần còn lại.
  • Nguyên nhân còn nguyên thì sửa bao nhiêu lần cũng nứt lại: nền còn lún, tủ còn võng, khoang rỗng dưới đá còn đó.
  • Đường vân tự nhiên thì không sửa, vì nó không phải là hư hại. Nếu không chấp nhận được thì phải quyết định từ lúc chọn tấm.

Phòng từ lúc thi công

  • Xếp bản cắt lên tấm thật trước khi cắt. Trang tư vấn người dùng của Hiệp hội Đá Tự nhiên mô tả cách làm của xưởng: đặt dưỡng lên tấm đá để nhìn rõ các đường vân, chỗ nào có vấn đề thì né ra hoặc cho rơi vào phần sẽ bị khoét bỏ như lỗ chậu, lỗ bếp.
  • Bo tròn mọi góc trong của lỗ khoét. Không để góc vuông sắc.
  • Đỡ đủ: tủ phẳng và chắc, phần nhô ra có đỡ, dải đá hẹp trước sau lỗ khoét được gia cường.
  • Với đá lát: trải keo kín lưng, không dán điểm, để tấm đá được đỡ trên toàn bộ diện tích.
  • Vận chuyển tấm đá ở tư thế dựng đứng trên giá, không bê nằm ngang, nhất là tấm đã khoét lỗ.
  • Khi nhận đá: làm ba phép thử ngay trước mặt đơn vị giao, và chụp ảnh mọi đường đáng ngờ trước khi ký nhận.

Điều kiện Việt Nam làm nặng thêm thế nào

Ở nhà phố Việt Nam, hai tình huống hay gây nứt nhất đều liên quan tới đường đi của tấm đá. Tấm mặt bếp dài đã khoét sẵn lỗ phải xoay qua cầu thang hẹp và khiêng tay lên nhiều tầng, và đây là lúc dải đá hẹp cạnh lỗ khoét chịu lực nặng nhất trong cả đời nó. Tình huống thứ hai là tủ bếp chưa cân phẳng, hoặc tủ gỗ công nghiệp võng dần sau vài mùa nồm, khiến mặt đá mất chỗ đỡ ở giữa.

Trước khi lo, hãy thử. Móng tay không vướng, ánh sáng chỉ gãy nhẹ, đường đi vòng quanh hạt đá: đó là đường vân tự nhiên, và tấm đá của bạn vẫn lành. Còn nếu đúng là nứt, hãy nhìn nó nằm ở đâu, vì vị trí chính là lời giải thích. Sửa nguyên nhân trước, rồi mới vá vết nứt.

Tư vấn riêng theo dự án

Tư vấn theo đúng công trình của bạn

Bài viết nói được cái chung, còn tải tường, độ ẩm, ánh sáng và ngân sách thì mỗi công trình một khác. Bạn để lại số điện thoại, đội kỹ thuật Rochelle tư vấn loại đá, cách làm và báo giá theo công trình, gửi kèm mẫu đá thật nếu bạn cần.

Hoặc gọi 086 719 19 00 · nhắn Zalo · T2–T7, 8h–17h30