Kỹ thuật & thông số
Còn gọi: răng kim cương · mẩu kim cương lưỡi cắt · diamond segment · segment lưỡi cưa · răng cắt kim cương
Định nghĩa
Mẩu hợp kim gắn quanh vành lưỡi cưa hay đĩa cắt, bên trong trộn sẵn hạt kim cương nhân tạo. Hạt kim cương mới là thứ cào đứt đá; mẩu hợp kim chỉ giữ hạt và mòn dần để nhả hạt mới ra. Đây là phần ăn đá thực sự của lưỡi.
Ví dụ: Lưỡi cưa cầu mòn không đều, vài segment kim cương chai bóng lì; cắt ì và ra khói thay vì ăn ngọt là dấu hạt kim cương đã cùn.
Nhìn vào vành một lưỡi cưa hay đĩa cắt đá, bạn thấy quanh mép là một dãy mẩu nhỏ màu xám sậm gắn cách nhau từng quãng. Đó là các segment kim cương. Mỗi mẩu là một cục hợp kim kim loại được ép và nung, bên trong rải đều hàng nghìn hạt kim cương nhân tạo li ti. Khi đĩa quay tít áp xuống đá, không phải cả mẩu hợp kim cắt, mà chính các hạt kim cương nhô ra trên bề mặt mẩu mới cào đứt đá. Mỗi hạt là một mũi dao siêu nhỏ, hàng nghìn mũi cùng cào tạo thành đường cắt.
Cái khéo nằm ở chỗ mẩu hợp kim phải mòn vừa đủ. Khi một hạt kim cương cào đến cùn, lớp hợp kim quanh nó cũng phải mòn theo để nhả hạt cũ rơi đi và lộ lớp hạt mới còn sắc bên dưới. Mòn nhanh quá thì hao lưỡi, tốn tiền. Mòn chậm quá thì hạt cùn không nhả ra, mẩu chai bóng lì, lưỡi trượt trên đá mà không ăn, sinh nhiệt và khói. Vì thế độ cứng của hợp kim, gọi là chất kết dính (bond), phải khớp với độ cứng của đá đang cắt.
Với thợ, đọc được segment là đọc được tình trạng lưỡi. Mặt mẩu hơi nhám, lấm tấm hạt nhô, là lưỡi đang mở và cắt ngọt. Mặt mẩu bóng lì, đá cắt ì và ra khói, là lưỡi chai; phải mài lại bằng cách cắt qua gạch mài hoặc đá mềm cho lớp hợp kim mòn bớt và nhả hạt mới. Với chủ nhà và KTS, chỉ cần nhớ một điều: chất lượng và độ phù hợp của segment quyết định vết cắt sạch hay mẻ, nhanh hay chậm. Chọn sai lưỡi cho loại đá là vừa hao đá vừa ra mép sứt.
Lớp hợp kim trong segment giữ các hạt kim cương lại. Bond cứng giữ hạt lâu nhưng chậm nhả hạt mới; bond mềm mòn nhanh, nhả hạt liên tục. Nghe ngược đời nhưng đúng: đá càng cứng phải dùng bond càng mềm, và ngược lại.
Lưỡi cắt gắn hạt kim cương, dùng cho đá cứng. Cắt ướt để làm mát lưỡi và giảm bụi silica.
Máy cưa lưỡi đĩa chạy trên khung cầu để cắt tấm đá theo kích thước; thế mạnh là đường cắt thẳng, chính xác.
Máy cưa nhiều lưỡi, xẻ khối đá lớn (block) thành nhiều tấm (slab) cùng lúc. Đây là bước đầu của gia công đá tấm.
Mũi khoan hình ống tròn rỗng ruột, vành gắn hạt kim cương, dùng khoét lỗ tròn xuyên đá cho vòi nước, ổ điện, ống thoát. Mũi chỉ cắt một vành tròn quanh mép lỗ và chừa lại lõi đá đặc ở giữa để lấy ra sau. Nhờ vậy khoan nhẹ tay và mát hơn khoan đặc.
Đầu mài hình cái chén úp, vành gắn hạt kim cương, lắp vào máy mài cầm tay. Khi quay, vành chén tì xuống mặt đá để mài phẳng mặt thô, hạ gờ chênh ở mối ghép hay làm phẳng mép cắt. Đây là bước gọt mạnh trước khi đánh bóng tinh.
Thuật ngữ chỉ hữu ích khi soi được vào một phiến đá thật. Bạn gửi bản vẽ hoặc ảnh không gian, chúng tôi nói rõ loại đá nào hợp, khổ tấm bao nhiêu, bề mặt nào nên chọn. Cần xem tận nơi thì hẹn giờ: điểm xem mẫu mở T2–T7, 8h–17h30.