Kỹ thuật & thông số
Còn gọi: đầu mài cốc · chén mài kim cương · đĩa mài chén · cup wheel · diamond cup wheel
Định nghĩa
Đầu mài hình cái chén úp, vành gắn hạt kim cương, lắp vào máy mài cầm tay. Vành chén tì xuống mặt đá khi quay để mài phẳng mặt thô, hạ gờ chênh ở mối ghép, hay làm phẳng mép cắt — bước gọt mạnh trước khi đánh bóng tinh.
Ví dụ: Hai tấm đá ghép bị chênh nhau một gờ nhỏ ở mạch; thợ chạy đầu mài chén dọc mạch hạ gờ cho phẳng lì rồi mới mài mịn lại.
Đầu mài chén đúng như tên: một đĩa kim loại tạo dáng như cái chén nông úp ngược, quanh vành miệng chén gắn dải kim cương. Lắp vào máy mài cầm tay, khi quay thì chính cái vành tròn đó tì xuống mặt đá và mài. Khác với đĩa cắt mỏng dùng để xẻ đứt, đầu chén dày và phẳng ở vành, sinh ra để mài đi một lớp mặt — cào phẳng chỗ gồ ghề, ăn mạnh và nhanh. Khi chạy, bột đá nhão trắng văng ra quanh vành, kèm mùi đá ẩm đặc trưng nếu mài ướt.
Đây là dụng cụ của bước gia công thô và sửa cục bộ, không phải bước hoàn thiện. Thợ dùng nó để: làm phẳng mặt đá vừa cắt còn lượn sóng, hạ gờ chênh giữa hai tấm ghép cho liền mặt, mài phẳng mặt mép trước khi tạo dáng, hay gọt bớt một vùng nhô. Vành chén có loại mặt liền và loại chia múi (segmented) — loại chia múi thoát bột và mát hơn, ăn thô khoẻ hơn; loại liền cho mặt mài nhẵn hơn. Hạt cũng có thô mịn khác nhau: hạt thô để cào nhanh, hạt mịn hơn để vào dần trước khi chuyển sang đánh bóng.
Mẹo và rủi ro thợ cần nhớ: giữ đầu chén hơi nghiêng một góc nhỏ và đưa máy đều tay, đừng dí một chỗ — dí lâu để lại vết lõm hằn và vòng xoáy khó xoá. Mài chén sinh nhiều bụi đá; nếu mài khô bắt buộc phải hút bụi và đeo khẩu trang đạt chuẩn vì bụi đá chứa silic kết tinh (crystalline silica) hại phổi, mài ướt thì an toàn hơn nhiều. Với chủ nhà, đây là dụng cụ ở 'hậu trường' — cái họ thấy là kết quả: mặt phẳng đều, mạch ghép không gờ cấn tay sau khi đã mài chén rồi đánh bóng lại.
Thứ tự dùng các đầu mài có hạt nhỏ dần, từ thô đến mịn, để làm bóng đá. Mỗi cấp hạt xoá vết xước của cấp thô hơn ngay trước nó; bỏ cấp hoặc nhảy bậc quá xa sẽ để lại vết mờ không xoá hết. Là nguyên tắc nền của mọi quy trình mài bóng.
Mẩu hợp kim gắn quanh vành lưỡi cưa hay đĩa cắt, bên trong trộn sẵn hạt kim cương nhân tạo. Hạt kim cương mới là thứ cào đứt đá; mẩu hợp kim chỉ giữ hạt và mòn dần để nhả hạt mới ra. Đây là phần ăn đá thực sự của lưỡi.
Lớp hợp kim trong segment giữ các hạt kim cương lại. Bond cứng giữ hạt lâu nhưng chậm nhả hạt mới; bond mềm mòn nhanh, nhả hạt liên tục. Nguyên tắc ngược đời nhưng đúng: đá càng cứng phải dùng bond càng mềm, và ngược lại.
Máy chuyên tạo hình và đánh bóng mép tấm đá. Một dãy đầu mài chạy dọc cạnh tấm, vừa bo theo dáng mép (bo tròn, vát, ogee...) vừa mài từ thô đến mịn để mép lên bóng khớp với mặt trên.
Bề mặt mài phẳng mịn nhưng không bóng; chống trơn tốt, giấu vết — hợp sàn và khu ẩm.
Cần tư vấn loại đá phù hợp cho dự án của bạn?