Kỹ thuật & thông số
Còn gọi: đá liền khối · nguyên khối · đục từ một khối · monolithic · monolithic stone
Định nghĩa
Vật thể được đục, tiện hoặc gọt ra từ một khối đá đặc duy nhất, không ghép mối. Vì liền một thớ đá nên không có mạch ghép để hở nước hay lộ đường nối, như lavabo, cột, bồn liền khối. Đổi lại hao đá nhiều, vật nặng, và phải có khối đá to, lành, đủ lớn để chứa trọn hình.
Ví dụ: Cái lavabo đục nguyên khối từ một cục marble: lòng bồn, thành và chân liền một thớ đá, không mạch ghép nào để ngấm nước hay đọng bẩn.
Đá nguyên khối nghĩa là cả vật thể được làm ra từ đúng một cục đá đặc, không chắp nối miếng nào. Thay vì cắt nhiều tấm rồi dán ghép thành hình, thợ lấy một khối đá đủ lớn rồi gọt bỏ dần phần thừa cho đến khi lộ ra vật cần, y như tạc tượng. Một cái lavabo nguyên khối có lòng bồn, thành bồn và chân đều chung một thớ đá liền mạch. Một cái cột nguyên khối là trọn cây cột từ một cục. Không đâu có đường nối, vì vốn dĩ không có miếng nào để nối.
Cái được lớn nhất là không có mạch ghép. Mạch ghép vốn là chỗ yếu của mọi đồ đá lắp ghép: nơi hở nước, đọng bẩn, lộ đường keo, dễ bung theo năm tháng. Nguyên khối xoá sạch điểm yếu đó, nên với bồn rửa, bồn tắm, máng nước hay cột chịu lực, nó vừa bền vừa liền lạc. Cái giá phải trả cũng rất thật: hao đá rất nhiều vì gọt bỏ cả phần ruột, vật nặng và khó vận chuyển, và buộc phải có khối đá to, lành lặn, không gân nứt, đủ lớn để chứa trọn hình. Khối càng to càng hiếm, càng khó kiếm khối không tì vết. Việc đục khoét lòng cong thường cần máy CNC nhiều trục mới với tới các mặt cong bên trong.
Với kiến trúc sư và chủ nhà, nguyên khối là lựa chọn khi bạn muốn vẻ liền mạch và độ bền không mối nối cho lavabo, bồn, cột, máng, và chấp nhận nặng, hao đá, đòi hỏi khối đá đẹp. Khi nghiệm thu, điều cốt lõi là kiểm vân và khuyết tật xuyên suốt khối. Vì là một thớ đá, chỉ một đường gân yếu hay rạn ngầm chạy qua chỗ chịu lực cũng có thể là mầm nứt cho cả vật. Hãy soi kỹ, gõ nghe tiếng, hỏi nguồn gốc khối. Đồ ghép từ tấm mỏng thì nhẹ và rẻ hơn nhưng có mạch; chọn theo đúng nhu cầu, vì nguyên khối không phải lúc nào cũng cần.
Máy CNC gia công đá có 5 trục chuyển động, cho phép đầu cắt và mài nghiêng rồi xoay trong không gian. Nhờ vậy làm được hình 3D phức tạp như mép vát ghép, cạnh cong, lavabo nguyên khối khoét lòng. Máy 3 trục chỉ chạy lên xuống nên chịu.
Khối đá lớn khai thác từ mỏ, chưa xẻ tấm. Các tấm ra từ cùng một block đồng đều vân và màu, nên rất quan trọng khi bạn cần đủ lô.
Cách tạo hình nổi cao thấp trên mặt đá: gọt bỏ phần nền xung quanh để hình chính nhô lên khỏi mặt phẳng. Khắc chìm là khoét lõm vào, còn phù điêu là làm hình trồi ra. Độ nổi nông sâu tạo bóng đổ, nên nhìn nghiêng thấy hình có chiều sâu và sống động.
Kỹ thuật ghép hai tấm đá ở góc 45° để mặt bàn hay đảo bếp trông dày và bề thế hơn, dù đá dùng vẫn mỏng.
Kỹ thuật ghép vát 45°, dán thêm dải đá dưới mép để tấm 2cm trông dày 4–6cm. Mạch ghép đặt khuất rồi mài liền mạch, cho mép mặt bếp bề thế.
Thuật ngữ chỉ hữu ích khi soi được vào một phiến đá thật. Bạn gửi bản vẽ hoặc ảnh không gian, chúng tôi nói rõ loại đá nào hợp, khổ tấm bao nhiêu, bề mặt nào nên chọn. Cần xem tận nơi thì hẹn giờ: điểm xem mẫu mở T2–T7, 8h–17h30.