Khắc chìm (engraving)

Khắc chìm là làm nét lõm xuống thân đá. Thay vì gọt bỏ nền cho hình trồi lên như phù điêu, thợ đưa mũi cào trực tiếp theo đường nét, cào đi một rãnh nông ngay tại chỗ cần có chữ hay hoa văn. Nét nằm chìm dưới mặt phẳng. Có thể khắc bằng nhiều cách: mũi khắc kim cương cầm tay hay gắn máy chạy theo nét, máy CNC chạy mũi theo file số, hoặc phun cát (sandblast) qua khuôn chắn để chỉ phần hở bị thổi lõm. Mỗi cách cho một chất nét khác nhau — tay người cho nét có hồn, máy cho nét đều răm rắp.

Cái lợi cốt lõi của khắc chìm là độ bền. Vì nét nằm dưới bề mặt, nó không bị cọ mòn, không bong tróc như chữ kim loại dán lên hay sơn quét lên — đó là lý do bia mộ, bảng tên công trình, dòng chữ kỷ niệm gần như luôn khắc chìm chứ không dán. Độ sâu và bề rộng nét quyết định nét đọc rõ tới đâu và bền tới đâu: nét quá nông dễ mờ theo thời gian và mưa nắng, nét đủ sâu thì đọc được rất lâu. Đáy rãnh khắc còn có thể để thô cho ăn sáng tối tương phản, hoặc nhồi thêm màu, thếp vàng cho nổi chữ.

Với KTS và chủ nhà, chọn khắc chìm khi cần chữ và hoa văn bền, phẳng, tinh — biển hiệu, số nhà, dòng chữ trên mặt đá, hoa văn mảnh. Khi nghiệm thu, soi nét xem đều sâu không, chân nét có sạch không hay bị mẻ răng cưa, và nếu là chữ thì kiểm chính tả, dấu tiếng Việt cẩn thận vì khắc rồi thì sửa rất khó — gần như phải làm lại tấm. Lưu ý đá hạt thô hay nhiều vân yếu khắc nét mảnh dễ mẻ chân nét; đá mịn chắc cho nét sắc gọn hơn. Khắc chìm cho nét phẳng, còn muốn khối nổi và bóng đổ thì phải dùng phù điêu (relief carving).