Mạch đá chỗ đậm chỗ nhạt, ố màu: lỗi thường nằm ở nước và lớp keo bên dưới, không phải ở bao bột chà mạch
Mạch chà xong loang lổ, thợ đổ cho bột chà mạch kém, chủ nhà đổ cho thợ. Hãng vật liệu ARDEX, bên nhận những khiếu nại này hằng ngày, kể lại một điều đáng chú ý: mỗi lần đem bao bột bị chê về thử, họ đều thấy nó trộn bình thường và khô ra một màu đều. Theo họ, trừ vài trường hợp hiếm, vấn đề nằm ở những gì xảy ra tại công trình. Bài này xếp các kiểu đổi màu của mạch theo hình dạng của chúng, vì mỗi kiểu chỉ thẳng tới một nguyên nhân.
Phân biệt cho đúng trước khi xử lý
Nhìn hình dạng của chỗ đổi màu trước khi kết luận. Bảy kiểu dưới đây theo đúng phân loại trong tài liệu kỹ thuật của ARDEX:
- Sọc đậm nhạt xen kẽ đều nhau dọc đường mạch, như vằn ngựa: lớp mạch dày mỏng không đều. Keo dán trồi lên khe mà không được vét, nên chỗ có keo thì mạch mỏng và khô nhạt màu, chỗ trống thì mạch dày và khô sẫm màu. Mạch tối màu lộ kiểu này rõ nhất.
- Mạch bạc trắng, loang lổ thành vệt, nhạt hơn hẳn màu mong đợi: trộn quá nhiều nước. Nước thừa làm thay đổi tính chất xi măng và làm oxit màu tách khỏi hỗn hợp.
- Lớp trắng dạng bột hoặc dạng váng nổi trên mạch: hoa muối, do muối canxi tan theo nước lên bề mặt rồi đọng lại khi nước bay hơi. Nó hiện ở mạch vì mạch xốp hơn viên ốp, kể cả khi muối đến từ lớp keo hay lớp nền.
- Loang đậm nhạt bên dưới lớp chống thấm: phủ chống thấm quá sớm, hơi ẩm từ mạch và từ keo dán đi lên và kẹt lại dưới lớp phủ.
- Đốm đen ở chỗ ẩm, tối, ít thông gió: mốc mọc trên bề mặt mạch.
- Mạch màu nhạt dần trong hồ bơi: clo là chất oxy hoá mạnh, tẩy dần màu của mạch.
- Màu mạch không giống mẫu ngay từ đầu, dù mạch đều màu: thường là chuyện ánh sáng và chuyện mẫu. Đèn huỳnh quang, đèn sợi đốt và ánh sáng tự nhiên cho ba cảm nhận màu khác nhau, mẫu in trên bao bì chỉ để tham khảo, và bột khô trong bao luôn nhạt hơn mạch đã trộn.
Nguyên nhân gốc
- Thêm nước cho dễ chà: hỗn hợp đúng có độ sệt như kem đánh răng, giữ được hình. Pha loãng hơn thì dễ thi công hơn, nhưng màu sẽ bạc và loang. ARDEX viết thẳng rằng với lỗi này không có cách khắc phục đơn giản nào ngoài làm lại.
- Không vét keo dán khỏi khe mạch: khi viên ốp được ép xuống, keo trồi lên khe. Việc đúng là vét sạch lúc keo còn mềm. Bỏ qua bước này là nguồn gốc của kiểu vằn ngựa.
- Chà mạch khi keo dán chưa khô: hơi ẩm thừa trong hệ làm xi măng trong mạch đóng rắn khác đi và đổi màu, đồng thời mang muối hoà tan lên bề mặt.
- Trộn không kỹ: chất tạo màu không phân tán đều. Quy trình ARDEX nêu là trộn bột vào nước cho thành hỗn hợp đồng nhất, để yên 3 phút, khuấy lại rồi mới dùng.
- Nhiễm bẩn: xô trộn bẩn, nước không sạch, và cả bàn chải hay miếng chà có phẩm màu bị thôi ra. ARDEX ghi nhận đã gặp khiếu nại bắt nguồn từ chính những thứ này.
- Bột quá hạn: xi măng thay đổi theo thời gian cho ra màu khó lường, và một số chất tạo màu cũng biến đổi.
- Nền chưa khô: sàn bê tông thường cần 28 ngày để đóng rắn, còn việc khô thì chậm hơn nhiều, khoảng 25 mm chiều dày mỗi tháng. Lớp cán nền cần khoảng 7 ngày đóng rắn và khô khoảng 1 mm mỗi ngày.
- Vệ sinh sai về sau: mạch gốc xi măng vốn xốp. Chất tẩy có axit, kể cả giấm, axit citric, và chất tẩy trắng đậm đặc đều làm mạch đổi màu, loang, và phân huỷ dần.
Loại đá nào hay dính nhất
- Mạch tối màu: lộ rõ cả vằn ngựa lẫn hoa muối, vì tương phản với màu trắng.
- Mạch sáng màu: bẩn dần theo thời gian và theo mỗi lần lau, vì mạch xi măng xốp.
- Hạng mục ngoài trời và mặt tiền: nước mưa chạy phía sau lớp ốp hoặc đọng trong khoang rỗng dưới viên ốp hoà tan muối, rồi thoát ra ở mạch. Nắng nung nóng bề mặt làm quá trình này mạnh hơn.
- Hồ bơi và bể sục: clo làm phai màu mạch, và hoá chất gốc brom dùng cho bể sục còn mạnh hơn clo.
Bạn tự xử lý được tới đâu
- Hoa muối nhẹ: chải khô bằng bàn chải ni lông lông trắng cho bột bong ra rồi hút bụi. Mức vừa thì chải kèm rửa nước sạch vài lần.
- Cẩn thận với cách tẩy bằng axit. Tài liệu của ARDEX có nêu giấm trắng và axit loãng để tẩy hoa muối, nhưng đó là viết cho gạch. Với đá hoa, đá vôi, travertine, Hiệp hội Đá Tự nhiên nói rõ các sản phẩm chứa chanh, giấm hay axit khác có thể làm mờ hoặc ăn mòn mặt đá. Đừng dùng axit trên mạch của các loại đá này.
- Đốm mốc: lau rửa định kỳ bằng chất tẩy trung tính và cho chỗ đó thông thoáng. ARDEX coi vệ sinh đều và có gió lưu thông là cách đơn giản nhất.
- Lau mạch hằng ngày bằng chất tẩy trung tính. Không dùng chất tẩy có axit, không dùng chất tẩy trắng đậm đặc.
- So màu trước khi mua: đặt mẫu mạch cạnh chính viên đá sẽ dùng, dưới đúng loại ánh sáng của căn phòng đó.
Khi nào phải gọi thợ
- Vằn ngựa và mạch bạc do quá nước: cạo bỏ lớp mạch tới độ sâu đều, vét sạch keo trong khe, rồi chà lại bằng mẻ trộn đúng tỉ lệ.
- Hoa muối tái phát nhiều lần: việc của thợ là tìm đường nước, có thể là nền còn ẩm, thấm ngược từ dưới lên, hoặc nước chạy sau lớp ốp. Tẩy mặt mà không cắt nguồn nước thì lớp trắng nổi lại.
- Loang dưới lớp chống thấm: phải gỡ lớp phủ, chờ mạch khô hẳn rồi phủ lại.
Khi nào thì không cứu được
- Mạch bạc màu do trộn quá nhiều nước: ARDEX nói rõ không có cách khắc phục đơn giản nào ngoài làm lại.
- Mạch đã bị axit hoặc chất tẩy trắng đậm đặc làm phân huỷ: màu không trở lại, và bản thân lớp mạch đã yếu đi.
- Mạch màu trong hồ bơi: sẽ phai dần dưới tác động của clo. Vì vậy ARDEX khuyên chỉ dùng mạch trắng cho hồ bơi.
- Mạch epoxy ngoài trời: có xu hướng phấn hoá dần dưới tia cực tím, và loại sáng màu có thể ngả vàng. ARDEX gọi đây là đặc tính vốn có của vật liệu epoxy.
Phòng từ lúc thi công
- Trộn đúng tỉ lệ nước ghi trên bao. Hỗn hợp phải sệt và giữ được hình, không chảy.
- Vét sạch keo dán khỏi khe mạch khi keo còn mềm, để lớp mạch có độ dày đều.
- Chờ keo dán khô rồi mới chà mạch.
- Kiểm tra nền đã khô trước khi ốp lát, và xử lý thấm ngược nếu có.
- Chà mạch xong, chờ ít nhất 14 ngày cho mạch và keo khô hẳn rồi mới phủ chống thấm.
- Dùng xô sạch, nước sạch, dụng cụ không thôi màu. Không tự thêm bột màu hay phụ gia ngoài hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Làm sạch mạch bằng khăn vải với ít nước. Rửa mạch bằng nhiều nước lúc còn non là một nguồn gây hoa muối.
Điều kiện Việt Nam làm nặng thêm thế nào
Ba điều kiện ở Việt Nam làm chuyện này dễ xảy ra hơn. Độ ẩm cao và mùa nồm làm nước bay hơi chậm, mà ARDEX ghi nhận ẩm ướt và vùng ven biển là nơi hoa muối dễ xuất hiện nhất. Tiến độ gấp khiến mạch được chà ngay khi keo dán còn ướt và nền còn non. Và thói quen dùng axit tẩy xi măng để vệ sinh sau thi công vừa phá mạch, vừa ăn mòn mặt đá hoa, đá vôi và travertine.
Gần như mọi kiểu mạch đổi màu đều quy về hai thứ: nước và độ dày. Nước thừa trong mẻ trộn, trong keo dán chưa khô, trong nền còn ẩm. Độ dày không đều vì keo còn nằm trong khe. Giữ được hai thứ đó thì mạch ra đúng màu, và sau đó chỉ cần nhớ thêm một điều: lau mạch bằng chất tẩy trung tính.
Câu hỏi cùng chủ đề
Đọc thêm trong cẩm nang
- Đá phai màu dưới nắng: thứ phai trước thường là lớp nhựa trên mặt đá, không phải viên đá
- Đá lệch màu giữa các tấm: năm lý do khác nhau, và miếng mẫu nhỏ là lý do hay gặp nhất
- Sàn đá trơn trượt: ba hệ đo không quy đổi được cho nhau, và Việt Nam chưa có bảng ngưỡng
- Đá bị xước hay bị ăn mòn? Hai thứ trông giống nhau, chữa khác hẳn nhau
Tư vấn riêng theo dự án
Tư vấn theo đúng công trình của bạn
Bài viết nói được cái chung, còn tải tường, độ ẩm, ánh sáng và ngân sách thì mỗi công trình một khác. Bạn để lại số điện thoại, đội kỹ thuật Rochelle tư vấn loại đá, cách làm và báo giá theo công trình, gửi kèm mẫu đá thật nếu bạn cần.